كند و يا انكه در راهى چيزى اندازد كه موجب لغزيدن پاى شود درين همه ديت واجب مىشود چون كسى بتلف ايد بان و اگر در ملك خود كند موجب ديت نيست و اگر كسى بخانهء شخصى رود باذن او و سگ انكس او را جراحت نمايد ضمان بر ان شخص است و اگر بى اذن انشخص باشد ضمان نيست و هر كس بر حيوان سوار شود ضامن جنايت ان حيوان است از دست و سر ان حيوان و چون بر هر كس افتد و تلفى واقعشود ضمان كشد و همچنين است اگر انحيوان را بزند و بان زدن حيوان چيزى بتلف اورد و اگر ديگرى زند ضمان بر انديگر است و اگر دو كس سوار شوند ضمان بر دو كس برابر است و اگر صاحب ان حيوان همراه است ضمان بر صاحب است نه بر راكب و اگر راكب را اندازد مالك را است اگر برمانيدن او بوده باشد و الّا ضمانى برو نيست و اگر مباشر و سبب هر دو جمع شوند ضمانى بر مباشر است مثل انكه شخصى چاهى كنده باشد و ديگرى يكى را در ان چاه انداخت ضمانى بر انكس باشد كه انداخته است فصل هشتم در ديت اعضا است و جنايت بر موى سر و يا ريش چنان كه ديگر بر نيايد ديت كامله واجب ميگردد خواه كثيف باشد خواه خفيف خواه از ان پيران باشد خواه از ان جوانان و اگر باز در ايد ارش است و در جنايت بر موى سر زن ديت اوست اگر بيرون نيايد و اگر بيرون ايد مهر المثل او ضمانى كشد و در هر دو ابرو پانصد دينار شرعى طلاست و در جنايت مژه ارش است و هم در سائر مويهاى بدن ارش است و در هر يك از دو چشم نصف ديت و هر يك از برگ چشم ربع ديت است و امّا در چشم صحيح يكچشمى ديت كامله است اگر خلقى باشد و يا انكه از قبل خداى تعالى يكچشم او كور شده باشد و در چشم معيبهء اعور ثلث است و در بينى ديت كامله است و در نرمى بينى هم ديت كامله است و اگر بينى را شكست و فاسد شد ديت كامله است و اگر راست شد بى عيبى صد دينار طلا ديت دهد و اگر شل كند چهار دانگ ديت بينى واجب ميگردد و در ورثه كه حاجز است ميان منخرين بينى نصف ديت است و در هر منخرى از بينى نصف ديت است و منخر سوراخ بينى است و جهة هر گوشى نصف ديت است و در بعضى از گوش بر اجزاى ان حساب بايد كرد و در نرمهء گوش ثلث ديتست و هم در سوراخ كردن گوش ثلث ديت است و در هر لبى نصف ديتست و در بعضى ان به حساب ان مقسومست و در زبان صحيح و يا زبان طفل ديت كامله است و اگر بعضى را از زبان قطع كند انرا بر حروف تهجى قسمت بايد كرد كه بيست و هشت حرف است و قسمت بايد كرد ديت را بر ان حروف اگر چهارده حرف را نتواند گفت نصف ديت به دو دهد و اگر هفت حرف را باطل كرده باشد ربع ديت واجب مىگردد و در زبان لال ثلث ديتست و در بعضى ان بان ؟ ؟ ؟ حساب و اگر دعوى نمايد كه فلان كس قوّت گويائى مرا برده بقسامه مصدقست كه ثابت كند و در تمامى دندانها ديت كامله است و از جملهء بيست و هشت دندان دوازده مقاديم است و در هر يك از انها پنجاه دينار شرعى ديت است و شانزده انها مؤخر است كه ديت هر يك از انها بيست و پنجدينار است و در دندان زياده جداگانه ثلث ديت دندان اصليه است و در سياه ساختن هر دندانى چهار دانگ ديت اندندانست و در شكافتن و جنبانيدن هر دندانى چون بيفتد چهار دانگ ان دندانست و در دندان كودكى كه هنوز نيفتاده باشد ارش است چون بجاى انديگر بدر ايد و اگر دندان دوّم بار بيرون امده